W dniach 15–16 maja 2026 r. delegacja Kopalnia Soli „Wieliczka” w składzie: Marian Leśny – Prezes Zarządu, Agnieszka Wolańska – Pełnomocnik Zarządu ds. historii i kultury, Rzecznik Prasowy, Mariola Kaczor – Dyrektor ds. Marketingu, Sprzedaży i Rozwoju Produktu, Jarosław Chwałek – Kierownik Działu Koordynacji Procesu Zabezpieczenia Kopalni, Jan Kucharz – Kierownik Zespołu Inspektorów Nadzoru uczestniczyła w spotkaniu opiekunów miejsc światowego dziedzictwa UNESCO w Polsce, organizowanym przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, a także w uroczystych obchodach 25-lecia wpisania Kościołów Pokoju w Jaworze i Świdnicy na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO oraz jubileuszu 370-lecia poświęcenia Kościoła Pokoju w Jaworze.
Wydarzenia zgromadziły przedstawicieli polskich obiektów wpisanych na Listę UNESCO, między innymi: Historycznego Centrum Krakowa i Warszawy, Hali Stulecia we Wrocławiu, manierystycznego zespołu architektoniczno-krajobrazowego w Kalwarii Zebrzydowskiej, Auschwitz Birkenau, Kopalni rud ołowiu, srebra i cynku w Tarnowskich Górach, Puszczy Białowieskiej, średniowiecznego miasta w Toruniu, Zamku Krzyżackiego w Malborku, Parku Mużakowskiego, Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa, a także ekspertów zajmujących się ochroną dziedzictwa kulturowego, przedstawicieli administracji publicznej, środowisk naukowych oraz lokalnych społeczności.
Spotkanie, przygotowane przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, stało się nie tylko przestrzenią do wymiany doświadczeń i dyskusji o wyzwaniach związanych z ochroną zabytków o wyjątkowej uniwersalnej wartości, lecz również symbolicznym potwierdzeniem znaczenia współpracy pomiędzy polskimi obiektami światowego dziedzictwa.
Delegacja Kopalni Soli „Wieliczka”, jednego z pierwszych polskich obiektów wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1978 roku, uczestniczyła w wydarzeniu jako reprezentant miejsca o wielowiekowej historii, będącego przykładem harmonijnego połączenia dziedzictwa kulturowego, technicznego i przyrodniczego.
Program spotkania obejmował obrady poświęcone aktualnym zagadnieniom związanym z zarządzaniem miejscami światowego dziedzictwa, ochroną autentyczności i integralności obiektów, a także zagadnieniom dotyczącym oceny oddziaływania inwestycji na dziedzictwo. Uczestnicy, w pięknych wnętrzach Teatru Miejskiego w Jaworze, debatowali nad wyzwaniami wynikającymi ze współczesnych przemian społecznych, rosnącego ruchu turystycznego oraz konieczności prowadzenia skutecznej edukacji na temat wartości dziedzictwa UNESCO.
Szczególne miejsce zajęły warsztaty dotyczące przygotowywania ocen oddziaływania na dziedzictwo, prowadzone przez ekspertów Narodowego Instytutu Dziedzictwa oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Warsztaty zainicjowały wśród przedstawicieli poszczególnych obiektów dyskusje, wymianę myśli i doświadczeń oraz wspólne poszukiwanie rozwiązań.
W rozmowach wielokrotnie podkreślano, że mimo różnorodności obiektów — od zabytków sakralnych, przez historyczne centra miast, po obiekty techniki — wszystkie miejsca wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa łączy wspólna odpowiedzialność za zachowanie dziedzictwa dla przyszłych pokoleń.
Na zakończenie spotkania odbywającego się w Teatrze Miejskim w Jaworze, Pan Prezes Marian Leśny, pogratulował i wręczył okolicznościowe adresy oraz symboliczne upominki Panu Burmistrzowi Jawora Emilianowi Berze, Panu Staroście Jaworskiemu Michałowi Banderowi oraz proboszczom Kościołów Pokoju: ks. Tomaszowi Stawiakowi (Jawor) oraz ks. Pawłowi Melerowi (Świdnica).
Integralną częścią programu były uroczystości jubileuszowe związane z 25. rocznicą wpisania Kościołów Pokoju w Jaworze i Świdnicy na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Kościół Pokoju w Jaworze oraz Kościół Pokoju w Świdnicy zostały wpisane na listę UNESCO w 2001 roku jako wyjątkowe świadectwo historii, tolerancji religijnej oraz kunsztu architektury drewnianej. To największe drewniane budowle sakralne o konstrukcji szkieletowej w Europie, powstałe w następstwie pokoju westfalskiego kończącego wojnę trzydziestoletnią.
W ramach jubileuszu goście mogli wziąć udział w wykładach poświęconych historii wpisu Kościołów Pokoju na Listę UNESCO, zwiedzaniu świątyni, wydarzeniach artystycznych oraz koncertach organizowanych w ramach Śląskiego Festiwalu Muzycznego „Pokój”.
Program obejmował m.in. koncert „Zjednoczeni w muzyce” z udziałem Zgorzeleckiej Orkiestry Mandolinistów i znakomitej sopranistki Joanny Klisowskiej.
Uczestnicy wydarzenia mieli również okazję do wspólnego zwiedzania Kościoła Pokoju w Jaworze oraz Kościoła Pokoju w Świdnicy z przewodnikiem Panem dr Grzegorzem Grajewskim Kierownikiem Oddziału Terenowego NID we Wrocławiu, poznając historię tych niezwykłych obiektów, ich architekturę i znaczenie dla europejskiego dziedzictwa kulturowego.
Centralnym punktem obchodów było dziękczynne nabożeństwo ekumeniczne z okazji 370-lecia poświęcenia Kościoła Pokoju w Jaworze. W uroczystościach w sobotę 16 maja uczestniczyli przedstawiciele różnych środowisk religijnych, samorządowych i instytucjonalnych, podkreślając uniwersalny wymiar przesłania pokoju i dialogu, które od wieków symbolizują Kościoły Pokoju.
Obecność delegacji Kopalni Soli „Wieliczka” podczas jubileuszowych obchodów miała wymiar szczególny. Spotkanie przedstawicieli miejsc światowego dziedzictwa UNESCO stało się okazją do podkreślenia, że ochrona dziedzictwa kulturowego wymaga nie tylko troski o materialną substancję zabytków, ale również budowania świadomości społecznej, współpracy między instytucjami oraz wzmacniania poczucia wspólnej odpowiedzialności za zachowanie unikalnych świadectw historii.
Cennym było także nawiązanie kontaktu z ks. Marcinem Orawskim biskupem diecezji wrocławskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego i zaproszenie go do odwiedzenia wielickiej kopalni.
W ramach poznawania miejscowych zabytków i atrakcji turystycznych przedstawiciele Kopalni Soli „Wieliczka” odwiedzili Muzeum Regionalne w Jaworze, które mieści się w zespole dawnego klasztoru bernardynów. To jedna z dwóch zachowanych na Dolnym Śląsku siedzib średniowiecznego zakonu. W skład kompleksu wchodzą XV-wieczny kościół halowy, krużganki, wirydarz oraz dansker połączony przechodem ze skrzydłem klasztornym.
Muzeum posiada bogate zbiory archeologiczne, geologiczne, etnograficzne, militarne i dawnego rzemiosła, a prezentowana w gotyckich wnętrzach kościoła poklasztornego sztuka sakralna słynie z unikatowych w Polsce transferów malowideł ściennych oraz cyklu gotycko-renesansowych polichromii o tematyce pasyjnej. Znakomitym podsumowaniem wizyty było krótkie spotkanie i rozmowa z dr Tomaszem Stolarczykiem, dyrektorem placówki.
Udział delegacji Kopalni Soli „Wieliczka” w spotkaniu opiekunów miejsc światowego dziedzictwa UNESCO oraz jubileuszu Kościołów Pokoju w Jaworze i Świdnicy był ważnym doświadczeniem merytorycznym i symbolicznym. Wydarzenie po raz kolejny pokazało, że polskie obiekty wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO tworzą wyjątkową wspólnotę miejsc o ogromnym znaczeniu dla kultury, historii i tożsamości Europy. Wspólne działania na rzecz ochrony i promocji dziedzictwa pozostają fundamentem odpowiedzialnego przekazywania tego bezcennego dorobku kolejnym pokoleniom.
fot. Jacek Bańkowski
