III Międzynarodowa Konferencja Muzeów Górniczych i Skansenów Podziemnych ICMUM 2026 w Wieliczce i Tarnowskich Górach to jedno z najważniejszych międzynarodowych wydarzeń poświęconych dziedzictwu górniczemu i przemysłowemu. Przez cztery dni eksperci, naukowcy, muzealnicy oraz przedstawiciele obiektów turystycznych z całego świata dyskutowali o przyszłości historycznych kopalń, ochronie dziedzictwa oraz nowych sposobach budowania atrakcyjnej i nowoczesnej narracji wokół miejsc związanych z górnictwem.
Wystąpienia ekspertów z Polski, Europy, Azji i Ameryki Południowej koncentrowały się wokół wyzwań związanych z rewitalizacją terenów pogórniczych, rozwojem turystyki industrialnej oraz budowaniem społecznej świadomości znaczenia dziedzictwa przemysłowego.
Szczególne zainteresowanie uczestników wzbudziła druga sesja konferencyjna poświęcona zachowaniu wspólnego dziedzictwa górniczego. W jej centrum znalazły się wystąpienia Agnieszki Wolańskiej i Marioli Kaczor reprezentujących Kopalnię Soli „Wieliczka”, które pokazały, że współczesna kopalnia to nie tylko zabytek i atrakcja turystyczna, ale również silna marka kulturowa.
Mariola Kaczor w referacie „Działania marketingowe Kopalni Soli „Wieliczka” oraz współpraca z obiektami historycznymi i turystycznymi” przedstawiła nowoczesne podejście do promocji dziedzictwa górniczego. Wystąpienie koncentrowało się na budowaniu międzynarodowej rozpoznawalności marki oraz na tworzeniu partnerstw pomiędzy obiektami historycznymi, muzeami i sektorem turystyki kulturowej. Prelegentka podkreślała, że skuteczny marketing dziedzictwa nie może opierać się wyłącznie na promocji atrakcji turystycznej. Kluczowe staje się dziś opowiadanie historii miejsca, budowanie emocji oraz tworzenie doświadczeń, które angażują odbiorców na wielu poziomach.
Referat zwrócił uwagę na rosnącą rolę współpracy pomiędzy instytucjami kultury i obiektami dziedzictwa przemysłowego. Dzięki wspólnym projektom, wydarzeniom i działaniom promocyjnym możliwe jest tworzenie silnych sieci turystycznych, które zwiększają zainteresowanie regionem i wzmacniają jego tożsamość kulturową. Wystąpienie pokazało również, jak ważne staje się łączenie tradycji z nowoczesnymi narzędziami komunikacji oraz budowanie spójnej narracji wokół miejsca o światowym znaczeniu.
Niezwykle ważnym głosem podczas konferencji było wystąpienie Agnieszki Wolańskiej zatytułowane „Kopalnia Soli „Wieliczka” jako patron dziedzictwa kulturowego”. Referat podkreślał społeczną i kulturową odpowiedzialność instytucji zarządzającej jednym z najcenniejszych zabytków przemysłowych świata, wpisanym na listę UNESCO. Prelegentka mówiła o istotnej roli kopalni jako strażnika tradycji i przestrzeni budowania wspólnoty wokół wartości kulturowych.
Kopalnia Soli „Wieliczka” została przedstawiona jako instytucja angażująca się w działania kulturalne, edukacyjne, społeczne i historyczne, która nie tylko chroni materialne dziedzictwo, ale również pielęgnuje niematerialne tradycje związane z górnictwem. Nasza wspólna praca doprowadziła 3 marca 2023 roku do wpisania „Tradycji barbórkowych oraz kultu Św. Kingi wśród górników solnych kopalni w Bochni i Wieliczce” na Krajową Listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Ten wpis umożliwił włączenie się depozytariuszy z wielickiej i bocheńskiej kopalni do prac nad wnioskiem międzynarodowym, „Barbórka i tradycje górnicze” najprawdopodobniej znajdą się na Liście Reprezentatywnej Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości prowadzoną przez UNESCO podczas sesji w grudniu 2026 roku.
Zasadnicza część prezentacji Agnieszki Wolańskiej dotyczyła mecenatu kolejnych zarządów kopalni wielickiej kopalni, nad artystycznymi aspektami działalności górników. Opieka ta umożliwia od blisko 300 lat muzyczne życie Reprezentacyjnej Orkiestrze Dętej KSW oraz realizowanie projektów rzeźbiarskich w soli i w drewnie, przez kolejne pokolenia górników. Pielęgnowanie i ochrona tradycji rzeźbiarskich i muzycznych wpisane są w misję wielickiej kopalni, która wiąże się z zachowaniem i udostępnianiem dziedzictwa kulturowego
Oba referaty, wygłoszone przez przedstawicielki Kopalni Soli „Wieliczka” stworzyły spójną opowieść o nowoczesnym zarządzaniu dziedzictwem kulturowym. Z jednej strony pokazano profesjonalne działania marketingowe i rozwój marki turystycznej o globalnym zasięgu, z drugiej — odpowiedzialność za zachowanie autentyczności miejsca i jego historycznego znaczenia. To właśnie połączenie nowoczesności z szacunkiem dla tradycji stało się jednym z najważniejszych przesłań konferencji.
Konferencja ICMUM 2026 udowodniła, że dziedzictwo górnicze może być dziś nie tylko świadectwem historii, ale również inspiracją dla współczesnej kultury, edukacji i rozwoju regionalnego. Spotkanie w Wieliczce i Tarnowskich Górach pokazało, że przyszłość historycznych kopalń zależy od umiejętności łączenia ochrony zabytków z nowoczesną komunikacją, atrakcyjną narracją i otwartością na współpracę międzynarodową. Wystąpienia Marioli Kaczor i Agnieszki Wolańskiej doskonale wpisały się w tę ideę, prezentując Kopalnię Soli „Wieliczka” jako przykład miejsca, które skutecznie łączy historię, kulturę, dziedzictwo, turystykę i społeczną odpowiedzialność.
