Wartość naukowa, wkład w rozwój dyscypliny, oryginalność badań, znaczenie publikacji oraz odbiór w środowisku naukowym – oto kryteria, którymi kierowało się jury, przyznając Małopolską Nagrodę Polskiej Akademii Nauk. Młodzi utalentowani naukowcy spotkali się 21 maja na uroczystej gali w zabytkowej Kopalni Soli „Wieliczka”. Wydarzenie odbyło się na głębokości 135 m, w malowniczej komorze Jana Haluszki. Małopolskie Nagrody wręczono po raz pierwszy.
Gości w komorze Haluszki powitał Prezes Zarządu Kopalni Soli „Wieliczka” S.A. Marian Leśny: – Mamy zaszczyt gościć państwa – wspaniałych ludzi nauki, kultury, a szczególnie laureatów Małopolskiej Nagrody Polskiej Akademii Nauk. Kiedyś kopalnia była zakładem produkcyjnym. W czasach średniowiecza przynosiła ponad 1/3 dochodów skarbu państwa. Sól była wtedy niezwykle cennym surowcem, a kopalnia wpływami z jej sprzedaży dzieliła się również z nauką. Akademia Krakowska finansowana była z żup solnych Wieliczki i Bochni. Również rozbudowa Akademii, późniejszego Uniwersytetu Jagiellońskiego, była sfinansowana z dochodów z bocheńskiej i wielickiej kopalni. Mam nadzieję, że Kopalnia Soli „Wieliczka” pozostanie mecenasem ludzi nauki i ludzi kultury. Nadal wspiera wszelkie działania zarówno kulturalne, jak i naukowe. Jest również doświadczalnym poligonem dla pracowników i studentów wszystkich niemal krakowskich uczelni.
Idea Małopolskiej Nagrody Polskiej Akademii Nauk zrodziła się z woli współpracy pomiędzy Wojewodą Małopolskim Krzysztofem Janem Klęczarem, Prezesem Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Krakowie prof. dr. hab. Karolem Życzkowskim oraz Prezesem Kopalni Soli „Wieliczka” S.A. Marianem Leśnym, w wyniku której podpisany został list intencyjny. Dokument dał początek wspólnym działaniom na rzecz promowania osiągnięć naukowych, wspierania młodych naukowców oraz wzmacniania potencjału badawczego województwa małopolskiego.
Kulisy przedsięwzięcia przybliżył uczestnikom gali profesor Karol Życzkowski. Podkreślił w przemówieniu: – Bez rozwoju nauki, bez rozwoju polskiej myśli technicznej, nowych technologii nie uda się zbudować dostatniej bogatej Polski. Jesteśmy przekonani, że fakt, że tu jesteśmy, że Pan Wojewoda jest tu z nami – przedstawiciel władz państwowych, to że Pan Prezes hojnie wyposaża laureatów świadczy, że rozumieją znaczenie nauki.
Pan Wojewoda podziękował profesorowi Życzkowskiemu oraz prezesowi Leśnemu za piękną inicjatywę oraz jej realizację. W swoim wystąpieniu podkreślił rangę nauki w czasach złudnej wszechwiedzy. W czasach, gdy mamy właściwie nieograniczony dostęp do informacji, jednocześnie tracimy zdolność ich właściwej interpretacji.
Krzysztof Jan Klęczar mówił z mocą: – Dlatego tak ważne jest, by etos naukowca, etos nauczyciela, etos mistrza, etos mędrca znów pokazywać w pozytywnym znaczeniu. By nie było już wątpliwości wśród młodych ludzi, czy warto studiować, czy należy studiować. Po co nam dziś nauka? Dziś jest nam potrzebna jeszcze bardziej niż kiedykolwiek.
Pan Wojewoda zauważył, że ludzie najbardziej boją się tego, czego nie znają i czego nie rozumieją. – Rolą świata nauki jest, by rozświetlać mroki, pokazywać to, co na pozór niewidoczne, wyjaśniać to, co niezrozumiałe – podsumował Wojewoda Małopolski.
Inicjatywa spotkała się z dużym zainteresowaniem środowiska młodych naukowców. Na konkurs wpłynęło ponad 40 wniosków, które były oceniane przez zespoły eksperckie, złożone z wybitnych naukowców: członków PAN oraz profesorów krakowskich uczelni. Młodzi badacze zaprezentowali swoje osiągnięcia naukowe z ostatnich 5 lat. Kapituła nagrody i wyróżnienia przyznała w trzech kategoriach: nauki przyrodnicze, nauki ścisłe oraz nauki techniczne.
W kategorii nauk przyrodniczych z uznaniem jurorów spotkało się „Odkrycie roli mikrośrodowiska krwiotwórczych komórek macierzystych w regulacji ich funkcji” dr. Krzysztofa Szade. Laureatem MN PAN w kategorii nauki ścisłe został dr Jacek Jendrej. Kapituła doceniła go za „Wybitne osiągnięcia w dziedzinie matematyki w zakresie równań różniczkowych cząstkowych”. W dziedzinie nauk technicznych uhonorowano dr inż. Darię Hemmerling za „Multimodalny system biomarkerów cyfrowych do wczesnej diagnostyki i monitorowania chorób neurodegeneracyjnych”. Nagrodzeni badacze zaprezentowali swoje osiągnięcia w krótkich, lecz bardzo ciekawych wykładach.
Jurorzy przyznali również wyróżnienia. Ich laureatami są: dr inż. Mariusz Madej (nauki przyrodnicze, „Opisanie specyficznych struktur białkowych nieznanego dotąd bakteryjnego układu transportu błonowego”), dr hab. Rene Poncelet (nauki ścisłe, „Unikalne obliczenia analityczno-numeryczne w zakresie przewidywań nowych procesów
w fizyce cząstek elementarnych”) oraz dr inż. Łukasz Maj (nauki techniczne, „Mechanizmy formowania antybakteryjnych powłok mikrołukowych na tytanie do zastosowań implantologicznych”).
Doświadczenia z pierwszej edycji konkursu pokazują, że polska nauka ma ogromy potencjał i wyznacza kierunki rozwoju. W Małopolsce wytrwale pracują wielkie talenty – niestrudzeni młodzi badacze, którzy już teraz mogą pochwalić się imponującym dorobkiem oraz osiągnięciami zmieniającymi świat na lepsze.
Do laureatów Małopolskiej Nagrody PAN powędrowały nie tylko nagrody pieniężne ufundowane przez Kopalnię Soli „Wieliczka”, ale również niepowtarzalne statuetki. Wieliccy górnicy-rzeźbiarze przygotowali dla zwycięzców solne sowy. Sowa oraz sól to symbole mądrości – twórcy tych niezwykłych dzieł sztuki wierzą, że staną się one nie tylko miłą pamiątką gali, ale też inspiracją do dalszych badawczych wysiłków.
I Galę Małopolskiej Nagrody Polskiej Akademii Nauk poprowadziła Agnieszka Wolańska z Kopalni Soli „Wieliczka”, Pełnomocnik Zarządu ds. kultury i historii. Zaproszenie na uroczystość przyjęli przedstawiciele krakowskiego środowiska naukowego i akademickiego. Laureatom gratulowali m.in. prof. dr hab. inż. Natalia Sobczak, Wiceprezes PAN, prof. Piotr Jedynak, Rektor UJ, prof. Jerzy Lis, Rektor AGH.
