Wszystkie poziomy wielickiej kopalni

12-08-2020

Kopalnia Soli „Wieliczka” to ponad 700 lat nieprzerwanej historii. W ciągu wieków górnicy wyeksploatowali aż dziewięć poziomów, tworząc istny labirynt – blisko 2400 komór i ok. 245 km chodników! Natura nie lubi pustki, dlatego współcześni górnicy nie ustają w wysiłkach, by zabezpieczyć spuściznę przodków.

Kopalnia Soli "Wieliczka"Poziom I (Bono) – jest nie tylko pierwszy, ale również najstarszy. Pierwsze komory i chodniki wybrano na nim jeszcze w średniowieczu (koniec XIII, początek XIV w.). Poziom I powstał na głębokości ok. 57 m. W jego wyrobiskach zachowały się m.in. urządzenia do transportu pionowego. Szczególnie piękny jest kompletny kierat konny typu węgierskiego w komorze Gruszczyn. Podczas wędrówki poziomem I można natrafić np. na dawne ciągi odwadniające, tamy przeciwpożarowe czy imponujące zabytkowe kaszty, np. w komorze Kuchnia czy Boczaniec. Pochodzącymi z przełomu XVII i XVIII w. schodami Klęczki dotrzemy na poziom II wyższy, a po kolejnych schodach: Grünerowice, Ferdynand i Mortis aż na poziom V.

Poziom II wyższy (Braci Markowskich) – czyli niezapomniany widok na kaplicę św. Kingi lub malownicze zejście komorą Pieskowa Skała. Wyrobiska tego poziomu znajdują się na głębokości ok. 84 m, wydrążono je zarówno w bryłach soli, jak i w złożu pokładowym. W latach 1809-1838 na poziomie II wyższym powstała poprzecznia Kunegunda. Południowa część chodnika urywa się raptownie. Dlaczego górnicy zarzucili pracę? Odpowiedzi udzielają skały: korytarz opuszcza złoże solne i wkracza w Karpaty. W poprzeczni, pomiędzy zabezpieczającymi ją stojakami, doskonale widać flisz karpacki.

Kopalnia Soli "Wieliczka"Poziom II niższy (Adama Mickiewicza) – wyeksploatowano go na głębokości ok. 103 m, głównie „na sucho”. Na tym poziomie odkryto Groty Kryształowe – dziś objęte ścisłą ochroną jako ewenement w skali światowej. W roku 2019 kopalnia zakończyła zabezpieczenie przylegającej do Grot komory Baum – rozległego zabytkowego wyrobiska o powierzchni prawie 1 ha. Do Grot Kryształowych najwygodniej idzie się Kanałem Leopolda, w którym uwagę zwraca m.in. system drewnianych rynien oraz wieża ługownicza. Po sąsiedzku z Grotami Kryształowymi znajduje się komora Ferro słynąca wśród wielickich górników z wprost bajecznych soli wtórnych krystalizacji.

Poziom III (Juliusza Słowackiego) – ok. 130 m głębokości, nad centralną jego częścią wybrano międzypoziom Bella, poniżej, w kierunku zachodnim, międzypoziom Kazanów. Sporo tu wyrobisk z wieku XVIII oraz z czasów austriackich. Na III można prześledzić ślady różnych technik górniczych od XVII do XX w. W komorach Jezioro Wessel, Stajnia Gór Wschodnich, Smok i Boczkowskiego działa podziemne uzdrowisko. Na tym poziomie, a dokładniej na międzypoziomie Kazanów, w komorze Warszawa odbywają się huczne bale i wspaniałe koncerty. Wspaniale prezentuje się również Dworzec Agenora Gołuchowskiego, który był atrakcją turystyczną już w XIX w.

Kopalnia Soli "Wieliczka"Poziom IV (Grunwald) – jego wyrobiska usytuowane są na głębokości ok. 170 m. Poziom rozcina stosunkowo rzadka siatka regularnych podłużni i poprzeczni. Nieco ponad IV wyeksploatowano kolejny międzypoziom: Lichtenfels. Poziom IV wyeksploatowano w solach złoża pokładowego zarówno metodami na sucho, jak i poprzez ługowanie złoża.

Poziom V (Austria) – głębokość ok. 199 m. Ponad nim znajduje się międzypoziom Kołobrzeg. Na poziomie V odkryto jedyne w całej wielickiej kopalni ślady po pracy piłą tarczową Dniestrzański-Reska (rejon chodnika i komory Królewskie). XIX-wieczne komory Appelshoffen oraz Boczkowski przed laty służyły kuracjuszom jako podziemne sanatorium alergologiczne.

Poziom VI (Regis) – ok. 236 m głębokości. To ostatni poziom, do którego sięga szyb Daniłowicza. Solanka z jednego z ujęć na poziomie Regis posiada walory leczniczej wody mineralnej i jest wykorzystywana do inhalacji w tężni. Między poziomami II niższym a VI, na wschód od szybu Wilson, od lat 30. XX w. prowadzono intensywną eksploatację (do 1964 na sucho, do 1996 ługowniami komorowymi). W efekcie na wschodzie wielickiej powstało 1,1 mln mᶟ pustek, które wymagały pilnego zabezpieczenia. Prace trwały aż dekadę (od 1997).

Kopalnia Soli "Wieliczka"Poziom VII (Warszawa) – wyrobiska tego poziomu usytuowane są na głębokości ok. 255 m. Sól eksploatowano stąd na sucho i na mokro. Na VII znajduje się drugie z ujęć leczniczych wód solankowych rekomendowanych m.in. do inhalacji.

Poziom VIII (Biliński) – sięga głębokości ok. 287 m. Prowadzą doń dwa szyby: Kościuszko i św. Kinga. Sól eksploatowano tutaj metodą suchą oraz na mokro (ługowanie). Na poziomie VIII znajdują się główne zbiorniki solankowe. Słona woda jest z nich pompowana na powierzchnię. Wykorzystuje się ją do produkcji soli warzonej oraz do zabezpieczania kopalni – z w pełni nasyconej solanki oraz piasku powstaje mieszanina podsadzkowa.

Poziom IX – w latach 50. XX w. soli zaczęto szukać poniżej poziomu VIII. Nowy, IX, poziom okazał się jednak chybionym przedsięwzięciem. Założony ok. 327 m pod ziemią, zbyt blisko spągowej oraz północnej granicy złoża, zwiększał zagrożenie wodne. Ostatecznie wydrążono tylko chodniki. Wyrobiska poziomu IX zostały zalane i zamulone w wyniku awarii w poprzeczni Mina (1992) – górnicy stracili do nich dostęp. Do roku 2019 poziom został zabezpieczony.

fot. R. Tatomir


Biuletyn Informacji Publicznej