Te, które łączą ze światem

24-07-2017

W sumie było ich w Wieliczce 26. Powstawały w różnym czasie – najstarszy wybito w XIII wieku. Dziś o górniczej naturze miasta świadczą wpisane w jego pejzaż charakterystyczne sylwetki Regisu, Daniłowicza, Kingi i Kościuszki. Nieco mniej rzuca się w oczy Wilson, z kolei Paderewski odzyskuje dawny blask. Szyby – można powiedzieć, że od nich rozpoczyna się kopalnia i na nich kończy. Modernizacja szybów to jedno z kluczowych przedsięwzięć Kopalni Soli „Wieliczka”.

Szyb to „wyrobisko korytarzowe pionowe o znacznym przekroju, głębione z powierzchni w głąb ziemi” – tyle definicja zaczerpnięta z „Leksykonu górniczego”. Szyb łączy kopalnię z powierzchnią, może służyć do komunikacji, transportu, wentylacji, prowadzi pod ziemię rurociągi oraz sieci teletechniczne.

Dobra kondycja szybów dziennych bezpośrednio przekłada się na bezpieczeństwo całej kopalni. One, podobnie jak wszystkie górnicze wyrobiska, ulegają naciskowi górotworu i wymagają modernizacji. Ostatni duży remont Daniłowicza przeprowadzono w latach 80, natomiast Kościuszki w latach 90-tych.

Szczegółowe badania

Kopalnia Soli "Wieliczka"Opracowano już ekspertyzy dla szybów Kościuszki, w trakcie realizacji jest ekspertyza dla szybu św. Kingi, niebawem powstanie dla szybu Daniłowicza. – Przedsięwzięcie ma charakter kompletnego „przeglądu” wyrobisk pod kątem technicznym, wyposażenia oraz funkcjonalnym – wyjaśnia Zygmunt Zuski, Nadsztygar Nadzoru Inwestycji Dołowych Kopalni Soli „Wieliczka” S.A. – Ocenie podlegają m.in. pionowość szybu, konwergencja i przemieszczenia obudowy, stabilność filara szybowego, stan głowicy, podszybi, a także zbrojenia – wymienia Zygmunt Zuski. – Konieczne są również badania nieniszczące, ekspertyzy budowane fundamentów i konstrukcji wież szybowych, badania laboratoryjne próbek betonu pobranego z głowicy, fundamentów czy drewna pochodzącego z obudowy.

Ekspertyzy z jednej strony odpowiadają szczegółowo i precyzyjnie na pytanie o aktualny stan szybów, z drugiej zaś stanowią podstawę do planowania kolejnych prac modernizacyjnych, które poprawią bezpieczeństwo, funkcjonalność i przepustowość.

Perspektywa

Likwidacja niezabytkowego wschodu kopalni finiszuje. Lata 2017-2020 upłyną pod znakiem przesunięcia intensywnych robót górniczych w rejon centralny, co oznacza m.in. konieczność odbudowy filara ochronnego wokół szybów Daniłowicza, Kingi i Kościuszki.

Niedawno zakończono prace uszczelniające rurę szybową szybu Wilson. W planach na najbliższe dwa-trzy lata jest modernizacja stacji wentylatorów głównych przy szybie Wilson. W przedsięwzięciu chodzi nie tylko o wymianę przestarzałych urządzeń, ale też o komfort okolicznych mieszkańców – nowe wentylatory będą pracowały znacznie ciszej.

Kopalnia Soli "Wieliczka"Z kolei już w przyszłym roku powinny skończyć się roboty górnicze w szybie Paderewski. Następne etapy renowacji szybu to rekonstrukcja historycznego nadszybia, zabudowa maszynowni i windy. Przebudowa i modernizacja Kościuszki potrwa do roku 2023. W szybie Daniłowicza będzie naprawiana obudowa, podobnie w szybie św. Kingi. Kingę czeka również remont wieży szybowej. Jeszcze w tym roku zotanie uszczelniona obudowa w szybie Regis.

Kluczowe od zawsze

Również dla dawnych górników jasne było, jak ważna jest dla kopalni bezpieczna łączność z powierzchnią. Tym mocniej doceniali znaczenie szybów, że ich „bicie” było przedsięwzięciem kosztownym i ryzykownym. Droga do soli wiodła nie tylko przez leżące nad nią skały, ale też warstwę kurzawki, zwanej zydzem, czyli półpłynną masę iłów i piasków.

Zaraz za klinem szlosów tego szybiku małego przyszedł zydz, którego z pilnością kazałem strzec, aby go nie drażniono… – relacjonował bachmistrz Florian Morsztyn, czuwający nad drążeniem szybu Loiss (1577). Wielickie szyby na ogół miały przekrój prostokątny. Sięgały głębokości ok. 60 m, czyli pierwszego poziomu kopalni. Dopiero w wieku XVIII, po wprowadzeniu do eksploatacji nowoczesnego kieratu węgierskiego, rozpoczęto pogłębianie szybów dziennych – pod kierownictwem Jana Godfryda Borlacha przedłużono Regis, Górsko oraz Daniłowicz


Biuletyn Informacji Publicznej